Brouillon:Bonne issue
عاقبتبهخیری یا حُسن عاقبت بهمعنای پایان زندگی همراه با ایمان به خداوند است. این مفهوم در آیات قرآن، روایات و دعاهای معصومان مطرح شده است. از نظر برخی، ارزش اعمال انسان به چگونگی پایان آن وابسته است؛ به این معنا اگر فرد در پایان عمر خود اهل عمل صالح باشد، گناهان گذشته او بخشوده میشود.
Bonne issue ou bonne fin (en arabe : حسن العاقبة) désigne le fait de terminer la vie en demeurant dans la foi en Dieu. Cette notion est évoquée dans les versets du Coran, les hadiths et les invocations des Infaillibles (a). Selon certains, la valeur des actions d’une personne dépend de la manière dont elle achève sa vie ; ainsi, si quelqu’un accomplit de bonnes œuvres à la fin de sa vie, ses péchés passés peuvent lui être pardonnés.
در منابع دینی، رعایت تقوا، نیکی به دیگران بهویژه والدین، تفکر و علمآموزی، محبت به اهلبیت(ع)، صبر، توبه، داشتن دوستان خوب و خواندن برخی از اذکار و دعاها را از عوامل مؤثر در عاقبتبهخیری دانسته شده است. در مقابل دشمنی با اهلبیت(ع)، ستم و بیعدالتی، ترک صله رحم، عقوق والدین، تضییع حقوق خانواده، دوست و همنشین بد و ترک امر به معروف و نهی از منکر از موانع عاقبت نیک معرفی شدهاند.
Dans les sources religieuses, la piété, la bienveillance envers autrui en particulier envers les parents, la réflexion et la recherche du savoir, l’affection pour les Ahl al-Bayt (a), la patience, le repentir, le fait d’avoir de bons amis, ainsi que la récitation de certaines invocations et Dhikr, sont considérés comme des facteurs favorisant une bonne issue. À l’inverse, l’hostilité envers les Ahl al-Bayt (a), l’injustice et l’oppression, la rupture des liens de parenté, l’ingratitude envers les parents, la négligence des droits de la famille, la mauvaise compagnie, ainsi que l’abandon d’ordonner bien et d’interdire le mal sont présentés comme des obstacles à une fin heureuse.
مفهومشناسی و جایگاه
عاقبتبهخیری، نیکفرجامی یا حُسن عاقبت به نیک بودن پایان زندگی همراه با ایمان به خدا و حفظ کرامت انسانی گفته میشود و در برابر بدعاقبتی قرار دارد.[1]
Sens du concept et importance La bonne issue ou la bonne fin désigne le fait de terminer la vie dans la foi en Allah tout en préservant la dignité humaine. Il s’oppose à la mauvaise fin.(((1)))
رسیدن به عاقبت نیک و دوری از عاقبت بد از آموزههای دینی است.[2] مفسران ذیل آیاتی از قرآن ازجمله آیه ۸۳ سوره قصص، آیات ۱۳۲ و ۱۹۳ سوره بقره، آیات ۸ و ۱۰۲ سوره آلعمران، آیات ۱۲۶ و ۱۲۸ سوره اعراف و آیات ۱۰۱ و ۱۰۹ سوره یوسف به مباحث مرتبط با آن پرداختهاند.[3] موضوعاتی چون رعایت تقوا تا پایان عمر، سفارش پیامبران به پایبندی به دین تا پایان عمر، درخواست هدایت و دوری از انحراف و طلب خیر دنیا و آخرت.[4]
Atteindre une bonne issue et éviter une mauvaise fin fait partie des enseignements religieux.(((2))) Les exégètes du Coran, à partir de plusieurs versets du Coran, y compris le verset 83 de la sourate al-Qasas, les versets 132 et 193 de la sourate al-Baqara, les versets 8 et 102 de la sourate Âl ‘Imrân, les versets 126 et 128 de la sourate al-A‘râf et les versets 101 et 109 de la sourate Yûsuf, ont abordé les thèmes liés à ce concept.(((3))) Ces thèmes incluent : la persévérance dans la piété jusqu’à la fin de la vie, l’insistance des prophètes (a) sur l’adhésion à la religion jusqu’au terme de l’existence, la demande de guidance et l’éloignement de l’égarement, ainsi que la recherche du bien dans ce monde et dans l’au-delà.(((4)))
طلب عاقبتبهخیری از مضامین اصلی دعای یازدهم صحیفه سجادیه است[5] و این دعا با همین عنوان شناخته میشود.[6] در برخی کتابهای روایی نیز بابهایی به احادیث مربوط به حسن عاقبت اختصاص یافته است؛ مانند باب «حُسْنُ الْعاقِبَة وَإصْلاحُ السَّریرَةِ» در کتاب بحارالانوار.[7]
La demande d’une bonne issue constitue l’un des principaux contenus de la onzième invocation d’as-Sahîfa as-Sajjâdîyya,(((5))) connue sous ce titre.(((6))) Dans certains ouvrages de hadith, des chapitres entiers sont consacrés aux hadiths relatifs à la bonne fin, comme le chapitre « bonne issue » dans le livre « Bihâr al-Anwâr ».(((7)))
همچنین در سیره و سخن پیامبر(ص) و ائمه(ع) دعا برای عاقبت نیک و نگرانی از عاقبت بد گزارش شده است.[8] ازجمله دعای امام علی(ع) در پایان عهدنامه مالک اشتر برای خود و مالک،[9] دعای امام صادق(ع) در تعقیبات نماز،[10] روایت نگرانی پیامبر(ص) از سرانجام کار خود[11] و پرسش امام علی(ع) از پیامبر پس از خطبه شعبانیه.[12]
De même, dans la tradition et les paroles du Prophète Muhammad (s) ainsi que des Imams (a), il est rapporté des invocations pour une bonne fin et l’inquiétude face à une mauvaise fin.(((8))) Parmi celles-ci : l’invocation de l’Imam Ali (a) à la fin de la charte de Mâlik al-Ashtar pour lui-même et pour Mâlik.(((9))) L’invocation de l’Imam as-Sâdiq (a) après les prières quotidiennes.(((10))) L’inquiétude rapporté du Prophète (s) concernant l’issue de ses actions,(((11))) et la question de l’Imam Ali (a) au Prophète (s) après le sermon d’ash-Sha‘bânîyya sur ce sujet.(((12)))
ناصر مکارم شیرازی با استناد به روایات، پایان هر عمل را معیار سنجش آن میداند و معتقد است اگر فرد در ادامه عمر خود به کار نیک بپردازد، گناهان گذشتهاش بخشیده میشود.[13]
Selon l’Ayatollah Makârim Shîrâzî, se basant sur les hadiths, la fin de chaque action constitue le critère pour en évaluer la valeur. Il affirme que si une personne accomplit de bonnes actions dans le reste de sa vie, ses péchés passés seront pardonnés.(((13)))
عوامل
پژوهشگران با استناد به منابع دینی، عواملی را برای دستیابی به حسن عاقبت برشمردهاند؛ ازجمله ایمان، عمل صالح، تقوا، نیکی به دیگران بهویژه والدین، تفکر، علمآموزی، محبت به اهلبیت(ع)، صبر، توبه، همنشین نیک و خواندن برخی از اذکار و دعاها.[14]
Facteurs Les chercheurs, en se fondant sur les sources religieuses, ont identifié des facteurs favorisant l’atteinte d’une bonne issue. Parmi ceux-ci : la foi, les bonnes actions, la piété, la bienveillance envers autrui en particulier envers les parents, la réflexion et l’acquisition de connaissances, l’affection pour les Ahl al-Bayt (a), la patience, le repentir, la bonne compagnie, ainsi que la récitation de certaines invocations et prières.(((14)))
ایمان، عمل صالح و تقوا
مفسران، ذیل آیاتی از قرآن که تعابیری چون «وَاَلْعٰاقِبَةُ لِلتَّقْویٰ»[15] یا «وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ»[16] دارند، دوری از رفتارهای مخالف تقوا مانند برتریجویی و فساد،[17] و انجام اعمال صالح مانند نماز و صبر بر مشکلات[18] را از زمینههای عاقبت نیک در دنیا و آخرت دانستهاند.[19] همچنین با استناد به وصیت حضرت ابراهیم(ع) به فرزندانش بر حفظ ایمان تا پایان عمر در آیه ۱۳۲ سوره بقره، گفتهاند که انسانها باید نسبت به عاقبت فرزندان خود نیز توجه داشته باشند.[20] همچنین با استناد به روایتی از امام صادق(ع)،[21] استفاده نکردن از نعمتهای خدا در مسیر گناه را عاملی برای عاقبتبهخیری معرفی کردهاند.[22]
Foi, bonnes actions et piété Les exégètes du Coran, se basant sur des versets du Coran contenant des expressions telles que «La Fin [Heureuse] est aux Pieux »(((15 16))), ont identifié comme conditions pour une bonne fin dans ce monde et dans l’au-delà : éviter les comportements contraires à la piété, tels que la vanité et la corruption,(((17))) et accomplir des actions vertueuses, comme la prière et la patience face aux difficultés.(((18 19))) De plus, se fondant sur le testament du prophète Abraham (a) à ses enfants concernant le maintien de la foi jusqu’à la fin de la vie dans le verset 132 de la sourate al-Baqara, il est souligné que les êtres humains doivent également prendre soin de la bonne fin de leurs enfants.(((20))) Enfin, d’après un hadith de l’Imam as-Sâdiq (a),(((21))), ne pas utiliser les bienfaits de Dieu dans le péché est également présenté comme un facteur favorisant la bonne issue.(((22)))
دعا و امدادهای الهی
هاشمی رفسنجانی در تفسیر راهنما ذیل فرازهایی چون «وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِینَ» یا «وَتَوَفَّنَا مَعَ الأَبْرَارِ» در آیات ۱۲۶ سوره اعراف و ۱۹۳ سوره آل عمران دستیابی به عاقبت نیکو را نیازمند دعا و امدادهای الهی دانسته است.[23] در داستان ایمان ساحران فرعون به حضرت موسی(ع)، آنان از خدا خواستند به آنها صبر دهد تا در زمره مؤمنان از دنیا بروند و عاقبت به خیر شوند.[24]
Invocations et secours divins Dans son livre « Tafsîr Rahnama », Hashemi Rafsandjani considère que l’obtention d’une bonne issue requiert l’invocation et le secours divins, à la lumière de passages tels que « fais-nous mourir en tant que musulmans » ou « fais-nous mourir parmi les vertueux » dans les versets 126 de la sourate al-A‘râf et 193 de la sourate Âl ‘Imrân.(((23))) Dans l’histoire de la foi des sorciers de Pharaon envers le prophète Moïse (a), ils implorèrent Dieu de leur accorder patience afin de mourir en tant que croyants et d’atteindre une bonne fin.(((24)))
توبه
توبه بهعنوان یکی از مهمترین عوامل دستیابی به حسن عاقبت معرفی شده است.[25] ناصر مکارم شیرازی، در تفسیر آیه ۸ سوره تحریم، توبه را نخستین گام برای نجات از آتش دوزخ دانسته است؛ توبهای خالص که انسان را برای همیشه از معصیت جدا کند و بازگشتی در آن رخ ندهد.[26] در منابع دینی نمونههای متعددی از افرادی ذکر شده که با توبه به عاقبت نیک دست یافتهاند، ازجمله فضیل بن عیاض، راهزن معروف عصر امام صادق(ع) که با توبه از راهزنی به عابدان و عارفان مشهور تبدیل شد[27] و حر بن یزید ریاحی که در روز عاشورا با توبه و شهادت در کنار امام حسین(ع) عاقبت بهخیر شد.[28]
Repentance La repentance est présentée comme l’un des facteurs les plus importants pour atteindre une bonne fin.(((25))) L’Ayatollah Makârim Shîrâzî, dans le commentaire du verset 8 de la sourate at-Tahrîm, considère le repentir comme le premier pas pour se sauver du feu de l’Enfer ; un repentir sincère qui sépare l’homme du péché pour toujours et sans retour.(((26))) Les sources religieuses citent de nombreux exemples de personnes qui ont atteint une bonne fin grâce à la repentance, y compris Fudayl b. ‘Ayâd, le célèbre brigand de l’époque de l’Imam as-Sâdiq (a), qui, en se repentant, devint un adorateur et un mystique renommé(((27))) ; et Hurr b. Yazîd ar-Riyâhî, qui, le jour de Achoura, grâce à sa repentance et son martyre aux côtés de l’Imam al-Hussayn (a), obtint une issue heureuse.(((28)))
موانع
پژوهشگران عواملی را که مانع رسیدن به عاقبت نیک میشوند، چنین برشمردهاند. دشمنی با اهلبیت(ع)، دلبستگی به دنیا، شناخت حق و عدم یاری آن، تکبر، ستم و بیعدالتی، ترک صله رحم، عاق والدین، تضییع حقوق خانواده، همنشین بد، ترک امر به معروف و نهی از منکر و رواج فساد در جامعه.[29]
Obstacles Les chercheurs ont énuméré les facteurs qui empêchent d’atteindre une bonne fin. Il s’agit notamment de l’hostilité envers les Ahl al-Bayt (a), de l’attachement au monde, de la connaissance de la vérité sans la soutenir, de l’orgueil, de l’injustice et l’oppression, de le fait de négliger les liens familiaux, de maltraiter ses parents, de violer les droits de la famille, de fréquenter de mauvaises compagnies, d’abandonner l’injonction au bien et la prévention du mal, ainsi que de la propagation de la corruption dans la société.(((29)))
- ↑ حسینی، عاقبتبهخیری، ۱۳۸۴ش، ص۱۰.
- ↑ صمدی یزدی، «عاقبتبهخیری از نگاه آیات و روایات»، ص۱۸۹؛ علّینی، «عاقبتبهخیری در آموزههای اسلامی»، ص۲۱۹.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۸۱؛ هاشمی رفسنجانی، تفسیر راهنما، ۱۳۸۶ش، ج۳، ص۱۹۵ و ج۶، ص۱۳۵؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۶، ص۱۷۸؛ مکارم شیرازی، پیام امام امیرالمومنین(ع)، ۱۳۸۶ش، ج۱۳، ص۲۶۰.
- ↑ دانیاری، «اهمیت و جایگاه عاقبتبهخیری در آیات و روایات و ادعیه»، ص۵۳-۵۶.
- ↑ انصاریان، دیار عاشقان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۱۰۱-۱۲۲؛ ممدوحی، شهود و شناخت، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۴۸۵-۵۰۰.
- ↑ صحیفه سجادیه، دعای یازدهم، عنوان دعا.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۶۸، ص۳۶۱.
- ↑ مکارم شیرازی، پیام امام امیرالمومنین(ع)، ۱۳۸۶ش، ج۱۳، ص۲۶۲؛ صمدی یزدی، «عاقبتبهخیری ازنگاه آیات و روایات»، ص۱۹۱-۱۹۴.
- ↑ نهجالبلاغه، (تصحیح صبحی صالح)، نامه ۵۳، ص۳۰۲.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۳۴۶.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴، ج۲، ص۷۵.
- ↑ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، منشورات جهان، ج۲، ص۲۹۷.
- ↑ مکارم شیرازی، پیام امام امیرالمومنین(ع)، ۱۳۸۶ش، ج۱۳، ص۲۶۲.
- ↑ حسینی، عاقبتبهخیری، ۱۳۸۴ش، ص۱۳-۴۵؛ حسینی، «اهمیت و جایگاه عاقبت بخیری در اسلام»، ص۳۵-۳۶.
- ↑ سوره هود، آیه ۴۹.
- ↑ سوره قصص، آیه ۸۳؛ سوره اعراف، آیه ۱۲۸؛ سوره طه، ۱۳۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۴۲۰؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۸۱؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۶، ص۱۷۷.
- ↑ مغنیه، الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۵، ص۲۵۵.
- ↑ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآنی مهر، ۱۳۸۷ش، ج۷، ص۲۰۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۴۶۲؛ مغنیه، الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۲۰۸.
- ↑ صدوق، عیون اخبار الرضا، نشر جهان، ج۲، ص۴.
- ↑ مکارم شیرازی، مشکات هدایت، ۱۳۸۵ش، ص۱۲۹.
- ↑ هاشمی رفسنجانی، تفسیر راهنما، ج۶، ص۱۳۷.
- ↑ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ج۷، ص۲۰۴؛ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۱۴۴.
- ↑ حسینی، عاقبتبهخیری، ۱۳۸۴ش، ص۲۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۴، ص۲۸۹.
- ↑ ابنخلکان، وفیات الاعیان، دارالثقافه، ج۴، ص۴۷.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۰۰ـ۱۰۱.
- ↑ حسینی، عاقبتبهخیری، ۱۳۸۴ش، ص۴۵-۶۴.