Brouillon:Verset 29 de la sourate al-Fath

آیه ۲۹ سوره فتح، پیامبر(ص) و یارانش را با پنج ویژگی توصیف می‌کند: سرسختی در برابر کفار، مهربانی با یکدیگر، عبادت پیوسته، طلب فضل و رضای الهی، و نمایان بودن اثر سجود بر چهره‌هایشان.

همچنین اشاره می‌کند که این صفات در تورات و انجیل نیز بیان شده‌اند، اما برخی پژوهشگران معتقدند به دلیل تحریف‌های صورت‌گرفته در کتب پیشین، تطبیق دقیق این اوصاف با متون فعلی مشکل‌ساز شده ازاین‌رو برخی از مفسران تنها به توضیح آن بر اساس قرآن بسنده کرده‌اند.

مفسران اهل‌سنت با استناد به وعده مغفرت در این آیه، عدالت همه صحابه را نتیجه می‌گیرند؛ در حالی که به باور برخی، این تعمیم بدون در نظر گرفتن شرط تداوم ایمان و عمل صالح، با منطق کلی تکلیف‌گرای قرآن در تضاد است.

بر اساس روایتی که شیخ طوسی از پیامبر(ص) نقل کرده است، مصداق فراز پایانی آیه، امام علی(ع) و پیروانش هستند.

Verset 29 de la sourate al-Fath (en arabe : الآية 29 من سورة الفتح) décrit le Prophète Muhammad (s) et ses compagnons à travers cinq caractéristiques : leur fermeté face aux mécréants, leur miséricorde entre eux, leur adoration constante, leur recherche de la grâce et de l’agrément divins, ainsi que la marque de la prosternation visible sur leurs visages.

Le verset indique également que ces qualités sont mentionnées dans la Torah et l’Évangile. Toutefois, certains chercheurs estiment qu’en raison des altérations survenues dans les Écritures antérieures, l’identification précise de ces descriptions dans les textes actuels pose difficulté ; c’est pourquoi certains exégètes du Coran se sont limités à en proposer une explication à partir du seul Coran.

Les commentateurs du Coran sunnites, en se fondant sur la promesse de pardon mentionnée dans ce verset, en déduisent la probité (‘Adâla) de l’ensemble des compagnons. Cependant, selon d’autres, une telle généralisation, sans prendre en compte la condition de la persévérance dans la foi et les bonnes œuvres, serait en contradiction avec la logique générale du Coran, fondée sur la responsabilité morale et l’obligation conditionnée par la foi et l’action juste.

D’après un hadith rapporté par cheikh at-Tûsî du Prophète Muhammad (s), la dernière partie du verset s’appliquerait à l’Imam Ali (a) et à ses partisans.

Texte du verset مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا ٢٩

﴾Mahomet est l'Apôtre d'Allah. Ceux qui sont avec lui sont violents à l'égard des Infidèles et compatissants entre eux. Tu les vois [, dans la Prière,] inclinés, prosternés, recherchant une faveur d'Allah et Sa satisfaction. Leur marque propre est sur leur visage, à la suite de leur prosternation. Voici la parabole sur eux, dans la Thora, et [voici] la parabole sur eux, dans l'Evangile: «[Ils sont] comme le grain qui, ayant sorti ses pousses, leur donne force, en sorte qu'elles grossissent, se tiennent droites sur leur tige, faisant le plaisir du semeur.» [Cette parabole est Proposée] pour courroucer les Infidèles, à propos [des Croyants]. A ceux qui, parmi eux, auront cru et fait des œuvres pies, Allah a promis un pardon et une immense rétribution. 29﴿

معرفی آیه

آیه ۲۹ سوره فتح، به توصیف پیامبر(ص) و یاران باایمانش با ویژگی‌هایی می‌پردازد که پیش‌تر در تورات و انجیل بیان شده است. همچنین جامعه مؤمنان را به کشتزاری پربار تشبیه می‌کند که خشم کافران را برمی‌انگیزد. به گفته سید محمدحسین فضل‌الله (درگذشت ۱۳۸۹ش)، از مفسران قرآن، این آیه تصویری از یک جامعه ایمانی ارائه می‌دهد که در آن اعضا به صورت جمعی رشد کرده و با تقویت یکدیگر، به نیرویی عظیم از لحاظ کمّی و کیفی تبدیل شده و موجب خشم کافران می‌گردد. در پایان آیه، وعده آمرزش و پاداش بزرگ الهی مشروط به ایمان و عمل صالح بیان شده است. برخی مفسران اهل‌سنت از این آیه برای اثبات نظریه عدالت صحابه استفاده کرده‌اند.

Présentation Le verset 29 de la sourate al-Fath décrit le Prophète Muhammad (s) et ses compagnons croyants à travers des qualités particulières,(((1))) déjà mentionnées auparavant dans la Torah et l’Évangile.(((2))) Il compare également la communauté des croyants à une culture fertile et vigoureuse, dont la croissance suscite la colère des mécréants.

Selon Sayyid Muhammad Husayn Fadl Allâh, l’exégète du Coran, ce verset offre l’image d’une société fondée sur la foi, dans laquelle les membres croissent collectivement, se renforcent mutuellement et deviennent une force considérable tant sur le plan quantitatif que qualitatif, provoquant ainsi la colère des mécréants.(((3)))

ویژگی‌های پیامبر(ص) و یارانش

آیه ۲۹ سوره فتح به توصیف پیامبر(ص) و یاران باایمانش با پنج ویژگی می‌پردازد: آنان در برابر کفار سرسخت، در میان خود مهربان، همواره در حال عبادت، جوینده فضل و رضای الهی و دارای نشان اثر سجود بر چهره‌هایشان هستند. به گفته محمدحسین فضل‌الله، این آیه با معرفی پیامبر(ص) به عنوان رسول‌الله، بر تداوم رسالت پس از رحلت وی از طریق الگوگیری از سیره او و نقش پیروانش در استمرار دعوت الهی تأکید دارد. همچنین سخت‌گیری در برابر کفار نه معنای بی‌رحمی بلکه به عنوان مقاومتی در جهت حفظ ارزش‌های الهی است و مهربانی میان مؤمنان نیز نشان از پیوند اجتماعی مبتنی بر رحمت و همدلی میان آنان دارد.

Caractéristiques du Prophète Muhammad (s) et de ses compagnons Le verset 29 de la sourate al-Fath décrit le Prophète (s) et ses compagnons croyants à travers cinq traits distinctifs : Ils sont fermes face aux mécréants, Miséricordieux entre eux, Constamment engagés dans l’adoration, En recherche de la grâce et de l’agrément divins, Portent sur leurs visages la marque de la prosternation.(((4))) Selon Muhammad Husayn Fadl Allâh, en présentant le Prophète (s) comme le « Messager de Dieu », le verset souligne la continuité de la mission après son décès, à travers l’imitation de sa conduite et le rôle de ses disciples dans la poursuite de l’appel divin.(((5))) Il précise également que la fermeté envers les mécréants ne signifie pas cruauté, mais résistance dans la préservation des valeurs divines, tandis que la miséricorde entre les croyants reflète un lien social fondé sur la compassion et la solidarité.(((6)))

در تفسیر نمونه، عبارت «سِیماهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ» نشانه‌ای از خضوع آنان در برابر خدا تفسیر کرده که در شئون مختلف زندگیشان تجلی می‌یابد البته این عبارت به عنوان علامتی درخشان در سجده‌گاهشان در قیامت نیز تفسیر شده است طبق نقل طَبْرِسی از عطاء خراسانی (درگذشت: ۱۶۵ق)، این ویژگی شامل تمامی نمازگزارانی می‌شود که به ادای نمازهای پنج‌گانه پایبند هستند.

Dans le livre « Tafsîr Nimûni », l’expression « leur marque propre est sur leurs visages » est interprétée comme un signe de leur humilité devant Dieu, qui se manifeste dans les divers aspects de leur vie.(((7))) Ce terme a aussi été compris comme une lumière distinctive apparaissant sur leur front au Jour du Jugement, à l’endroit de la prosternation.(((8))) Selon le narration rapporté par at-Tabrisî d’après ‘Atâ’ al-Khurâsânî (m. 165 h), cette caractéristique englobe tous ceux qui accomplissent assidûment les cinq prières quotidiennes.(((9)))

مفسران جمله «تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا» به زیاد نماز خواندن و مداومت بر آن تفسیر کرده‌اند.

Les exégètes du Coran ont interprété la phrase « tu les vois inclinés et prosternés, recherchant la grâce de Dieu et Son agrément » comme une allusion à l’abondance de leurs prières et à leur persévérance dans l’adoration.(((10)))

بررسی ویژگی‌ها در تورات و انجیل

در خصوص اشاره قرآن به وجود صفات پیامبر(ص) و یارانش در کتب آسمانی پیشین، میان مفسران اختلاف نظر وجود دارد. برخی معتقدند تورات و انجیل به‌صورت جداگانه به این صفات اشاره کرده‌اند، در حالی که گروهی دیگر آنها را مشترک در هر دو کتاب می‌دانند. به عنوان نمونه مکارم شیرازی تمایز محتوایی قائل شده و توصیفات تورات را معطوف به ابعاد وجودی و ظاهری، و انجیل را متمرکز بر فرآیند رشد و پویایی آنان در جنبه‌های مختلف می‌داند.

Examen des caractéristiques dans la Torah et l’Évangile Concernant la mention par le Coran des qualités du Prophète Muhammad (s) et de ses compagnons dans les Livres révélés antérieurement, les exégètes du Coran divergent sur l’interprétation. Certains estiment que la Torah et l’Évangile mentionnent ces qualités séparément,(((11))) tandis que d’autres considèrent qu’elles sont communes aux deux livres.(((12))) Par exemple, l’Ayatollah Makârim Shîrâzî distingue le contenu des deux Livres : il interprète les descriptions de la Torah comme se rapportant aux dimensions existentielles et visibles, tandis que l’Évangile se concentrerait sur le processus de croissance et de dynamisme des croyants dans différents aspects de leur vie.(((13)))

با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که این صفات به طور مشخص در متون کنونی تورات و انجیل یافت نمی‌شود. این امر باعث شده مفسرانی مانند علامه طباطبایی و مکارم شیرازی در تفسیر خود، صرفاً به مستندات قرآنی بسنده کنند و به کتب پیشین استناد نکنند. به باور برخی پژوهشگران، تحریف‌های صورت‌گرفته در متون مقدس پیشین طی قرون متمادی، امکان تطبیق دقیق این ویژگی‌ها را با مضامین موجود در تورات و انجیل کنونی با مشکل مواجه ساخته است.

Les rapports indiquent que ces qualités ne se trouvent pas explicitement dans les textes actuels de la Torah et de l’Évangile.(((14))) Cette situation a conduit des exégètes coraniques tels que ‘Allâma Tabâtabâ’î et l’Ayatollah Makârim Shîrâzî à se limiter aux versets coraniques dans leurs commentaires, sans se référer aux Livres antérieurs.(((15))) Les altérations subies par les textes sacrés au fil des siècles rendent difficile une correspondance exacte entre ces caractéristiques et les contenus actuels de la Torah et de l’Évangile.(((16)))

آیا همه صحابه مصداق آیه هستند؟

مفسران شیعه با استناد به دلایل ادبی و عقلی معتقدند این آیه حکم کلی درباره تمام صحابه پیامبر(ص) نمی‌دهد، بلکه تنها گروه خاصی از مؤمنان که در اندیشه و عمل هم‌سو با پیامبر بوده‌اند را شامل می‌شود. آنان استدلال می‌کنند که تعمیم آیه به همه صحابه که در برگیرنده منافقان نیز می‌شود با آموزه‌های دینی در تضاد است، زیرا وعده مغفرت و پاداش بزرگ بدون شرط ایمان و عمل صالح، تکلیف‌گرایی دینی را بی‌معنا می‌کند. در مقابل، مفسران اهل‌سنت این آیه را به تمام صحابه تعمیم داده و از آن عدالت همه آنان را نتیجه می‌گیرند.

Tous les compagnons sont-ils concernés par le verset ? Les exégètes chiites du Coran, s’appuyant sur des arguments littéraires et rationnels, croient que ce verset ne s’applique pas à l’ensemble des compagnons du Prophète Muhammad (s),(((17))) mais uniquement à un groupe spécifique de croyants dont les pensées et les actions étaient en harmonie avec celles du Prophète (s).(((18))) Selon eux, généraliser le verset à tous ses compagnons, y compris les hypocrites, serait en contradiction avec les enseignements religieux, car la promesse de pardon et de grande récompense sans la condition de foi et de bonnes œuvres rendrait le principe de responsabilité morale dénué de sens.(((19))) En revanche, certains exégètes sunnites du Coran étendent ce verset à tous les compagnons et en déduisent la probité (‘Adâla) de l’ensemble d’entre eux.(((21 22)))

بر اساس روایتی که شیخ طوسی از پیامبر(ص) نقل کرده است، مصداق فراز پایانی آیه، امام علی(ع) و پیروانش هستند. در این روایت، قیام امام علی(ع) در روز قیامت با پرچمی از نور سفید توصیف شده که پیشگامان مهاجر و انصار تحت لوای او گرد می‌آیند و او مسئولیت سنجش اعمال و تعیین جایگاه مؤمنان در بهشت را بر عهده دارد.

Selon un hadith rapporté par cheikh at-Tûsî, la dernière partie du verset fait référence à l’Imam Ali (a) et à ses partisans. Dans ce hadith, le Commandeur des croyants Ali (a) est décrit au Jour du Jugement avec une bannière lumineuse blanche, sous laquelle se rassemblent tous les pionniers parmi les premiers des Muhadjirun et Ansar. Il est chargé d’évaluer les actions et de déterminer la place des croyants au Paradis.(((22)))